تهیه و تنظیم از:  رضا جهانفـر 
 فهیمه کرمی


به منظور آشنایی هرچه بیشتر خوانندگان محترم با دفاع هوایی و اجزای موثر در عملکرد آن، برخی از تجهیزات و سلاح‌های آفندهوایی و پدافندهوایی که در جنگ عراق علیه ایران توسط طرفین درگیر جنگ به­کار گرفته شد، معرفی می­شود.

 

برخی از هواپیماهای نیروی هوایی عراق

 

هواپیمای جنگنده شکاری میگ -19 FARMER[1]

هواپیمای جنگنده شکاری میگ -19 اولین جنگنده مافوق صوت ساخت شوروی سابق است که مدل­هایی از این جنگنده در چین تحت نام ( F-6)، در لهستان تحت نام (LIM-6) و چکسلواکی (S-105)  شناخته و تولید می­شد. با توجه به قابلیت­های هواپیمای فوق، ماموریت اصلی آن رهگیری تعریف شده بود که البته در برخی از مدل­ها قابلیت حضور در ماموریت تهاجمی نیز مشاهده می­شد.

این هواپیما دارای طول 6/12 متر، عرض 9 متر ، ارتفاع 9/3 متر، حداکثر سرعت 2/1 ماخ، سقف پرواز 58725 پا و بُرد پرواز 2200 کیلومتر می­باشد.

تسلیحات به کار گرفته شده در این هواپیما عبارتند از :

1- یک قبضه توپ 30میلی متری.

2-موشک­های هوابه هوای آتول( AA-2)،آلکالی(AA-1).

3-یک عدد بمب 250 کیلوگرمی.

4-راکت­های 55 ،57، 190 و220میلی متری.

تجهیزات الکترونیکی به کارگرفته شده در هواپیمای فوق عبارتند از:

1-سامانه اعلام خطر ورادار کنترل آتش.

2-تجهیزات پرواز بدون دید.

3-دوربین­های عکس برداری.

این هواپیما دراوائل جنگ تحمیلی از سوی عراق مورد استفاده قرار می­گرفت.

 

هواپیمای جنگنده شکاری  میگ 21 (FISHBED)[2]

این هواپیما ساخت شوروی سابق بوده و با توجه به قابلیت­های در نظر گرفته شده برای آن به­عنوان هواپیمای رهگیر و تهاجمی و در برخی از انواع آن برای ماموریت­های شناسایی و عکس­برداری مورد استفاده قرار می­گیرد. این هواپیما دارای طول 88/14متر، عرض 15/7 متر و ارتفاع 10/4 متر، حداکثر سرعت 05/2 ماخ، سقف پرواز 61350 پا، برد پروازی 2230 کیلومتر می­باشد.

تسلیحات این هواپیما عبارتند از :

1-یک قبضه توپ 23 میلی متری دولول.

2-موشک­های هوا به هوای آتول( AA-2)، آتول(AA-2-2)، آفید(   AA-8).

3- دو عدد بمب 250 کیلوگرمی و 2 عدد بمب 500 کیلوگرمی.

4-چهار لانچر 16 راکتی 57 میلی­متری یا چهار راکت 240 میلی­متری.

تجهیزات الکترونیکی این هواپیما عبارتند از :

1-سامانه رادار تجسس ورادار اعلام خطر.

2-سامانه شناسایی دوست از دشمن(IFF).

3-سامانه جنگ الکترونیک ECM.

برابر آمار ارائه شده از سوی برخی از منابع مکتوب، حداقل 40 فروند از هواپیماهای میگ-21 عراقی توسط پدافند هوایی و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در سال­های دفاع مقدس ساقط شد[3].

 

هواپیمای جنگنده شکاری میگ-23 ( FLOGGER)

این هواپیما اولین هواپیمای بال متغیر شوروی سابق محسوب شده و از ویژگی­های آن کابین ضدگلوله و مجهز بودن آن به موتورهای کمکی در هنگام صعود از باندهای کوتاه می­باشد.

با توجه به قابلیت­های هواپیمای میگ-23 بیشترین کاربرد این هواپیما در ماموریت­های رهگیری می­باشد. اما این قابلیت در میگ-23 وجود دارد که با توجه به تسلیحات به­کار رفته در ماموریت­های تهاجمی نیروی هوایی عراق  نیز به کارگرفته شد.

در سال­های دفاع مقدس عراق اقدام به تهیه  موشک­های پیشرفته برای تجهیز هواپیماهای میگ 23 خود کرد تا به­وسیله آن کشتی­های نفتکش ایرانی را در حوالی خارک و کشتی­های تجاری حامل کالاهای اساسی را در حوالی بندر ماهشهر مورد حمله قرار دهد. این مسئله با حضور هوشیارانه پدافند هوایی و خلبانان تیزپرواز نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران  خصوصا خلبانان اف-14 در اکثر مواقع با شکست مواجه می­شد[4].

این هواپیما دارای طول 8/16 ، 25/14 متر(در حالت باز بودن بال­ها)، ارتفاع 50/4 متر، حداکثر سرعت 35/2 ماخ سقف پرواز 65600 پا و برد پروازی 2800 کیلومتر می­باشد.

تسلیحات به کارگرفته شده در این هواپیما به شرح زیر عبارتند از:

1-یک قبضه توپ23 میلی متری دولول.

2-موشک­های هوا به هوای  آفید( AA-8) ،آپکس( AA-7) ،آتول (AA-2)، آتول ( AA-2-2)، آرچر( AA-11).

3-موشک هوا به سطح کری( AS-7).

4-یک عدد بمب 2000 کیلوگرمی.

5-لانچرهای 16 راکتی 57 میلی متری.

تجهیزات الکترونیکی این هواپیما عبارتند از :

1-سامانه راداری ناوبری، اعلام خطر و فاصله یاب لیزری.

2-سامانه شناسایی دوست از دشمن (IFF).

3-سامانه جنگ الکترونیک ( ECM).

برابر آمار ارائه شده از سوی برخی از منابع مکتوب، حدود یکصد فروند از هواپیماهای میگ-23 عراقی توسط پدافند هوایی و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در سال­های دفاع مقدس ساقط شد.[5]

 

هواپیمای جنگنده شکاری میگ- 25 (FOXbat)[6]


هواپیمای جنگنده شکاری میگ 25 ساخت شوروی  سابق دارای  ویژگی­های خاص نظیر سرعت زیاد و سقف پروازی بالا نسبت به سایر جنگنده­ها می­باشد. ماموریت اصلی آن، رهگیری، شناسایی و عکسبرداری می­باشد و  در بعضی از نمونه­های آن با تغییرات جزیی در مقر تسلیحات آن، از این هواپیما در ماموریت­های تهاجمی استفاده  کرده­اند.

این هواپیما دارای طول 82/23متر، عرض95/13متر و ارتفاع 10/6متر می­باشد. حداکثر سرعت آن 2/3ماخ، سقف پروازی آن 88580 پا و دارای بُرد عملیاتی 1450کیلومتر می­باشد.

وزارت دفاع عراق درسال 1979 قرارداد خرید 240 فروند هوایپما و بالگرد را بادفتر طراحی میگ منعقدکرد ولی مقامات شوروی اجرای قرارداد را مشروط به استقرار 18000 تن ازمستشاران خود در عراق کردند(در آن زمان کل کارکنان نیروی هوایی عراق به زحمت به 24000 نفر می­رسید) با قبول شرایط از جانب عراق درسال 1980 تعداد 24 فروند mig-25 باحفاظت گردانی متشکل ازچندین فروند میگ-21 و میگ-23 نیروی هوایی شوروی وارد عراق شده و به این کشور تحویل داده شدند. تکنیسین­های روس هم در بهار همان سال وارد خاک عراق شدند و در پایگاه شعیبیه در چند کیلومتری بصره درجنوب عراق مستقر شدند.

تسلیحات بکار رفته در آن عبارتند از :

1-یک قبضه 23میلی­متری دو لول به­صورت محفظه­ای.

2-موشک هوا به هوا آفید (AA-8)،آپکس(AA-7)،اکرید(AA-6)،اش(AA-5)،آرچر (AA-11)،آموس(AA-9).

3-موشک هوا به سطح AS-11.

تجهیزات الکترونیکی بکار گرفته شده در میگ 25 عبارتند از :

1-سامانه  راداری  ناوبری، اعلام خطر، ردیاب و کنترل آتش.

2-سامانه شناسایی دوست از دشمن IFF.

3-سامانه جنگ الکترونیک  ECM ،ECCM .

4-دوربین­های مخصوص عکسبرداری هوایی در ارتفاع بالا.

براساس  منابع موجود، اصابت قرار دادن یک فروند از هواپیماهای میگ 25 عراق بر فراز آسمان اصفهان توسط سایت پدافند هوایی یابن­الزهرا، پایانی بر پروازهای بی­خطر هواپیماهای میگ 25 بر فراز آسمان ایران بود[7]. البته برخی منابع(بازجویی از اسرای عراقی، گزارشات منابع پدافندهوایی کشور، گزارشات فاشا[8]،و...) از اصابت قرار دادن تعداد هشت فروند از میگ­های 25 عراقی در سال­های دفاع مقدس خبر دادند.[9]

 

هواپیمای بمب افکن توپولف 22  (Blinder)[10]

این هواپیما اولین بمب افکن مافوق صوت  ساخت شوروی سابق  بوده و از توانایی سوختگیری هوایی برخوردار می­باشد.

اگرچه این هواپیما بمب­افکن می­باشد ولی توانایی بهره­برداری از این هواپیما با تجهیزات مخصوص در ماموریت­های شناسایی و کشف هدف­های دریایی وجود دارد.

بمب افکن توپولوف 22 (نوع D آن ) دارای طول 53/40متر، عرض 75/23متر، ارتفاع 67/10متر، حداکثر سرعت 4/1ماخ، سقف پروازی 60000 پا و بُرد پروازی 6500کیلومتر می­باشد.

تسلیحات به­کار رفته در توپولف -22 عبارتند از :

1- یک قبضه توپ  23میلی­متری در انتهای بدنه.

2-موشک­های هوا به سطح(AS-9)،کیچن (AS-4).

3-توانایی استفاده از انواع بمب­های استاندارد شوروی سابق و حمل 8000 کیلو گرم مهمات را دارد.

تجهیزات الکترونیکی آن عبارتند از :

1-سامانه راداری ناوبری و اعلام خطر.

2-سامانه جنگ الکترونیک ( ECM).

3-دوربین­های عکسبرداری.

 

هواپیمای جنگنده شکاری میراژ اف-1

(به فرانسوی: Dassault MirageF1[11]

هواپیمای جنگنده شکاری میراژ اف-1 ساخت کشور فرانسه و دارای توانایی فرود و پرواز از باندهای کوتاه و ابتدایی به طول 500 الی 800متری (در حالت  حمل تسلیحات رزمی و تجهیزات) بوده و قادر به سوختگیری هوایی و اجرای عملیات در کلیه شرایط جوی  نیز می­باشد.

اگر چه ماموریت هواپیمای میراژ اف-1رهگیری و تهاجمی است ولی  نوعی از این هواپیما توانایی حمله علیه اهداف دریایی را با استفاده از  تجهیزات مخصوص و نوعی دیگر از هواپیمای میراژ اف-1 توانایی حضور در ماموریت­های شناسایی و عکسبرداری را نیز دارا است.

طول این هواپیما 30/15متر، عرض 40/8 متر و ارتفاع آن 50/4متر،حداکثر سرعت آن 2/2ماخ، سقف پرواز آن  65600 پا و بُرد پروازی میراژ،  3300کیلومتر  می­باشد.

تسلیحات بکارفته در جنگنده شکاری میراژ اف-1  به شرح زیر می­باشد :

1- دو قبضه توپ 30 میلی­متری.

2- موشک­های هوابه­هوا ماژیک (R-550)-ماترا(SUPER-530)-سایدویندر (AIM-9J) -ماترا(R-530)

3-موشک­های هوا به سطح اگزوست (AM-39 ضد کشتی)،مارتل (AS-37 ضد رادار ) و AS-30)).

4-انواع بمب­های معمولی، ضدباند، خوشه­ای در وزن­های 250،400،500 کیلوگرمی که بعضی از آنها مجهز به کنترل فرامین لیزری می­باشد.

5- لانچرهای 12،36،راکتی 68 میلی­متری.

تجهیزات الکترونیکی این هواپیما عبارتند از :

1-سامانه­های راداری ناوبری، فاصله­یاب، کنترل­آتش، مادون قرمز و رادار پهلونگر به صورت
محفظه­ای.

2-سامانه شناسایی دوست از دشمن ( IFF).

3-سامانه جنگ الکترونیک ( ECM ).

4-سامانه HUD

5- دوربین­های عکسبرداری.

برابرآمار ارائه شده از سوی برخی از منابع در سال­های دفاع مقدس حداقل 130 فروند از میراژهای عراقی توسط پدافندهوایی و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران ساقط شد[12].

 

آشنایی با برخی از سامانه­ها و تجهیزات دفاع هوایی جمهوری اسلامی ایران

 

الف: سامانه های پدافندهوایی هواپایه

 

هواپیمای شکاری رهگیر اف-14[13TOMCAT)


اگرچه درکشور ما هواپیمای اف -14 در اختیار نیروی هوایی می­باشد ولی اصلی­ترین شرح وظیفه این هواپیما انجام ماموریت­های رهگیری است. در واقع اف-14 یک هواپیمای جنگنده شکاری رهگیر و دارای خصوصیات منحصر به فرد جهت اعمال پدافند هواپایه در برابر نیروی هوایی دشمن می­باشد. عملکرد منحصر به فرد خلبانان تیزپرواز اف-14 در جنگ تحمیلی و ساقط کردن ده­ها فروند انواع هواپیمای دشمن نیز شاهدی براین ادعا است.

هواپیمای اف -14 که از سال 1354 در نیروی هوایی ارتش به­کار گرفته شد، دارای بال­های متغیر[14]و توانایی پرواز در شرایط مختلف جوی و انجام سوخت­گیری هوایی می­باشد. از جمله خصوصیات جالب این هواپیما، توانایی برخاستن و فرود روی عرشه ناوهای هواپیمابر است. اف-14 می­تواند ماموریت­های گشت هوایی، اسکورت، شناسایی، کشف، رهگیری، انهدام را انجام دهد. این هواپیما دارای طول 10/19 متر، عرض 54/19 (در حالت بال باز)، ارتفاع 88/4 متر،حداکثر سرعت 34/2 ماخ ،سقف پرواز 50000 پا و بردپروازی 3200 کیلومتر می­باشد. رادار کنترل آتش این هواپیما توانایی کشف 24 هدف و اصابت قراردادن حداکثر 6 هدف را دارد.

تسلیحات مورد استفاده در اف-14 عبارتند از:

1-یک قبضه توپ 20 میلی­متری.

2-موشک­های هوابه هوا فونیکس(AIM-54A)، اسپارو(AIM-7)، سایدوایندر( AIM-9 J & L)،
امرام( AIM-120).

تجهیزات الکترونیکی به­کار رفته در هواپیمای اف-14 به شرح زیر عبارتند از:

1-سامانه­های راداری ناوبری،کنترل آتش و اعلام خطر.

2-سامانه شناسایی دوست از دشمن.

3-سامانه جنگ الکترونیک ECM &ECCM

4-سامانه شناسایی اهداف با استفاده از اشعه مادون قرمز.

 

معرفی یکی از سامانه های پدافند هوایی دریاپایه

سامانه موشکی استاندارد[15]Standard(برد متوسط)

سامانه پدافندهوایی موشکی استاندارد که نوع دریا پایه آن معمولاً در فریگیت­ها و ناوها استفاده می­شود دارای دو نوع بُرد متوسط و بُرد افزایش یافته است. در نوع بُرد متوسط از موتور دو تراستی سوخت جامد و در نوع بُرد افزایش یافته از موتور دو تراستی سوخت جامد همراه با بوستر سوخت جامد استفاده می­گردد. موشک فوق از هدایت آشیانه­یاب نیمه فعال راداری استفاده می­کند. سرجنگی موشک، استاندارد، متعارف و حاوی مواد منفجره شدید همراه با فیوز ضربتی یا مجاورتی است.

انواع موشک­های استاندارد و کدهای متفاوت آن عبارتند از:

RIM- 66A- SM1 : زمین به هوا- بُرد متوسط.

RIM- 66B- SM1 : مشابه "RIM- 66A" بوده و با موتور جدید، ساخت شرکت " هرکولس"
(مدل (MK-56 , MODEO جهت افزایش راندمان- این مدل نیز برد متوسط می­باشد.

RIM- 66C-SM2 : مشابه "RIM- 66B" بوده با سامانه آدابتور برای به­کارگیری علیه موشک­های کروز ضد کشتی.

RGM-66D مشابه "RIM- 66B" می­باشد. به­صورت سطح به سطح، رادارزن و ضد تشعشعات راداری.

RIM- 67B : مشابه "RIM- 67A" می­باشد و از هدایت کامل راداری استفاده می­کند.

.......

در مدل­های RIM-66B از رادار تعقیب SPG-55C باند G , H برای کنترل و ردیابی هدف جهت درگیری در تمام مسیر و مدل RIM- 67B همین نیاز را در بخش نهایی مسیر دارد. مدل­های مخصوص موشک­های کروز ضد کشتی " AEGIS " دارای چهار وضعیت عملیاتی می­باشند که مهم­ترین آن، کشف، ردیابی و درگیری با هدف به­صورت خودکار بوده که از رادار " PHASE ARRAY" برای این کار استفاده می­شود.

در مدل­های غیر از مدل موشک­های کروز ضد کشتی از رادار "SPS- 48S" که در باند F , E کار می­کند، استفاده می­شود.

 

مقایسه دو موشک RIM- 67B و RIM- 66B- SM1

                       مدل

مشخصات

RIM- 67B

 

RIM- 66B- SM1

طول

قطر

قطر بوستر

پهنای بالک

جرم

سرعت

ارتفاع

برد

798 سانتی متر

43/34 سانتی متر

46 سانتی متر

5/158 سانتی متر

1442 کیلوگرم

5/2 ماخ

20000 متر

125 کیلومتر

447 سانتی متر

43/34 سانتی متر

-

73/109 سانتی متر

625 کیلوگرم

2 ماخ

20000 متر

34 کیلومتر

 

معرفی یکی از سامانه­های پدافند هوایی زمین پایه

هاوک[16]HAWK   (ارتفاع متوسط) 

موشک مافوق صوت هاگ با جرم 7/638 کیلوگرم و سرعت 5/2 ماخ که تا بُرد 40 کیلومتر از سایت قابل اصابت به هدف می­باشد، موشک ضد موشک­های بالستیک و هواپیما و ... در ارتفاع متوسط و پست است.

حداکثر ارتفاع اصابت برای موشک هاگ، 48000 پا (16000 متر) از سطح زمین و حداقل 30 متر می­باشد. پیشبران موشک، سوخت جامد و سرجنگی آن به جرم 30 کیلوگرم شامل مواد منفجره متلاشی شونده و فیوز مجاورتی یا ضربتی است. موشک پس از انفجار به 16700 تکه تقسیم می­شود. هدایت موشک به سمت هدف از نوع آشیانه یاب نیمه فعال بوده و از ناوبری تناسبی استفاده می­کند. هر لانچر هاگ که خودکششی می­باشد، سه فروند موشک را با خود حمل می­کند.

آتشبار هاگ شامل 6 الی 9 لانچر، رادار تجسسی ارتفاع متوسط IPAR، رادار تجسسی ارتفاع پست ICWAR، رادار تعقیب هدف IHIPR ، رادار مسافت یاب و ضد پارازیت IROR، مرکز کنترل آتش IBCC ، مرکز هماهنگی اطلاعات ICC ، مرکز هماهنگی شناسایی IFF ، مولدهای برق (حدود 8 ژنراتور)، خودرو حمل و نقل موشک و موشک­های اضافه می­باشد.

رادار Icwar رادار تجسسی ارتفاع پست است که بر اساس موج دائم و با تکنیک داپلر و در باند G قادر به تشخیص اجسام متحرک است. بُرد موثر Icwar ، 55 کیلومتر و بُرد نهایی آن 65 کیلومتر می­باشد.

رادار تجسسی ارتفاع متوسط IPAR ، جهت کشف هدف در هاگ به­کار می­رود و نقش رادار اصلی در سامانه هاگ را ایفا می­کند. این رادار با تکنیک پالس و در باند D کاوش می­کند. بُرد نهایی این رادار 110 کیلومتر و دارای توانایی مقابله با ECM می­باشد.

رادار تعقیب هدف Hipower ، که در موج مداوم و در باند G عمل می­کند به­منظور تعقیب هدف و هدایت موشک و انهدام اهداف کشف شده توسط رادارهای IPAR و Icwar است. در سازمان هر آتشبار دو دستگاه Hipower پیش بینی شده است.

رادار مسافت یاب و ضد پارازیت IROR به­منظور کمک به رفع پارازیت و محاسبه فاصله دقیق هدف برای رادار Hipower از رادار تکنیک پالس IROR ، که در باند G عمل می­کند استفاده  می­شود. این رادار دارای بُرد 80 کیلومتری می­باشد. مرکز کنترل آتش BCC یا مرکز آتشبار شامل کنسول­های مختلف جهت کنترل و صدور فرامین ناظر به قسمت­های آتش می­باشد.

  

مراحل هدف یابی تا انهدام هدف توسط سامانه هاگ

اطلاعات مربوط به هدف پس از کشف توسط رادار IPAR و یا Icwar از طریق مرکز کنترل یا BCC به رادارهای تعقیب و هدایت Hipower داده می­شود. رادارها با دریافت اطلاعات سمت و بُرد هدف با تجسس در ارتفاع بر روی آن قفل می­کنند. چنانچه هدف در BCC و از طریق IFF (که با BCC در ارتباط است) دشمن شناسایی شود نسبت به شلیک موشک اقدام می­شود. موشک پس از پرتاب با رادار تعقیب و تابنده هدف ارتباط برقرار نموده و سوار بر امواج به طرف هدف حرکت می­کند. در صورت تغییر در مسیر هدف، تغییرات از طریق رادار تعقیب به موشک فرستاده می­شود. هرگونه ECM در مسیر شکار هدف از کشف تا انهدام توسط رادارها قابل رفع است.
به­عنوان نمونه چنانچه رادار تعقیب اولیه، مواجه با ECM شود رادار IROR به جای آن انجام وظیفه می­کند.

موشک هاوک دارای طول  503 سانتی متر، قطر 36 سانتی متر، پهنای بال121 سانتی متر، جِرم 7/638 کیلوگرم، سرعت5/2 ماخ، ارتفاع 30 تا 16000 متر و بُرد40 کیلومتر می­باشد.

 

سام 7- (استرلا)[17]- (گریل) (روسیه) SAM7- (GRAIL)

موشک­های سام 7 که در روسیه با نام (استرلا) شناخته شده و ناتو آن­را گریل (GRAIL) می­نامد. دارای طول 25/1 متر، قطر 7 سانتی متر ، بُرد 3500 متر و قابلیت عملیات در ارتفاع 60 الی 1500 متری است.

هدایت سام 7، از نوع آشیانه یابی نیمه فعال بوده و مستقیماً به­دنبال دود حاصله از اگزوز هواپیما رفته تا به هدف اصابت کند. سر جنگی سام 7، حاوی مواد منفجره شدید (H.E) است.

 

اسکایگارد[18] (سوئیس ـ انگلیس ـ ایتالیا) SKY GUARD

سامانه پدافند هوایی اسکایگارد، علیه هواپیما یا اهداف هوایی با مانور زیاد و سریع که در ارتفاع پایین پرواز می­کنند کاربرد دارد. اسکایگارد علاوه بر زمین پایه بودن، قابلیت استفاده در پدافند دریایی را نیز داراست.

سامانه اسکایگارد از یک رادار چند منظوره که کار کشف و تعقیب هدف را به­صورت همزمان انجام می­دهد، استفاده می­کند. این رادار دارای 2 آنتن مجزاست. هدفیاب یا رادار تجسس و رادار تعقیب یا تراک. رایانه پیشرفته، قرار گرفتن 3 لانچر موشک از نوع اسپارو (زمین به هوا) و یا 1 لانچر و دو توپ 35 یا 40 میلی­متری در مدار آتش، توانایی فعالیت در جنگ الکترونیکی شدید با استفاده از امکانات ضد جنگ الکترونیکی یا ردیابی تلویزیونی و یا ردیابی به صورت دستی،  استفاده از IFF و ... از ویژگی­های سامانه اسکایگارد است.

بُرد رادار آن 15 الی 21 کیلومتر می­باشد و هدایت موشکها به صورت آشیانه یابی نیمه فعال است.  تیراندازی توپهای آن نیز می­تواند دستی یا به­صورت خودکار و از رادار صورت گیرد.

اتصال به سامانه الکترو اپتیکی جهت تجسس و یا ردیابی هدف، از دیگر ویژگی­های سامانه فوق می‌باشد. طول موشک اسپارو 65/3 متر، قطر آن 20 سانتی­متر و دارای 200 کیلوگرم وزن می­باشد.

 

 

راپیر[19]Rapier

راپیر جهت مقابله با هواپیما و یا اهداف هوایی مافوق صوت درارتفاع کمتر از 10000 متر طراحی ساخته شده است پیشران راپیر از دو موتور سوخت جامد بوده و سرجنگی آن نفوذی ( و دارای فیوز نفوذیcrush     و مواد انفجاری آن از نوع منفجره شدید می­باشد. تمام موشک­های راپیر ( اعم از راپیر 2000 و ......) از هدایت نیمه خودکار دید مستقیم SAC-LOS))[20] استفاده می­کنند.

طول موشک 224 سانتی­متر، قطر 3/13 سانتی­متر، جِرم 6/42  کیلوگرم، سرعت 2 ماخ، ارتفاع موثر صفر تا 3048  متر و بُرد 6 الی 8 کلیو متر ( در را پیر 2000 برد KM8 ) می­باشد.

یک سامانه عملیاتی راپیر می­تواند شامل لانچر یا سکوی پرتاب، نشانه­رو (تعقیب کننده )، سامانه انتخاب درگیری، سامانه مولد برق، تریلر حمل موشک و...می­باشد.

در راپیر کشف هدف شناسایی دوست از دشمن (IFF )   اعلان خطر به خلاصه قرار دادن سر تعقیب کننده در سمت هدف جلوگیری از پرتاب موشک دو منطقه ممنوعه توسط دستگاه لانچر انجام می­شود.

ازسوی دیگر محاسبات مربوط به درگیری کنترل و هدایت موشک تعین اطلاعات مربوط به ارتفاع، تعقیب، تعیین  موقعیت موشک نسبت به هدف پایان دادن به درگیری و .... توسط دستگاه تعقیب (TRACKER )    انجام  می­شود. راپیر از سامانه کاوشی و ردیابی مادون قرمز (IR)   نیز استفاده می­کند. رادار پرتاب کور (BLIND  FIRE )     که توسط شرکت هوا فضای مارکونی طراحی و ابداع شده است به این سامانه توانایی به­کارگیری موشک در طول شب و بدون محدودیت جوی را می­دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1]www.en.wikipedia.org/wiki/mig/

[2]تاریخ نیروی هوایی ایران ،غلامرضا علی بابایی،ص107

[3]هواپیما شناسی،جلد اول(هواپیماهای جهان شرق)،معاونت عملیات فرماندهی پدافندهوایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران،انتشارات چاپخانه نیروی هوایی جمهوریاسلامی ایران، تهران،بی تا ،صفحه (ج)

[4] خاطرهایازسرتیپخلبانفضلاللهجاویدنیا، تحت عنوان ( نبرد با میراژهای عراقی) منتشر شده دروبلاگ   مجله هوایی  به نشانی www.air-mag.blogsky.com در تاریخ پنجشنبه 10 دی 1388 

[5]هواپیما شناسی،جلد اول(هواپیماهای جهان شرق)،معاونت عملیات فرماندهی پدافندهوایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران،انتشارات چاپخانه نیروی هوایی جمهوریاسلامی ایران، تهران،بی تا ،صفحه (ج)

[6]جهانفر،رضا،حجامی،محمود، مقاله (پدافندهوایی در تقابل با میگ 25) ، مجله صف، اردبهشت 1391،شماره 375، صص 16 الی19 همچنینمقاله (میگ 25 در خدمت نیروی هوایی عراق) منتشر شده در پایگاه اطلاع رسانی دانشجو به نشانیwww.daneshju.ir/forum/f317/t25236.htmlهمچنین  علی بابایی،غلامرضا،تاریخ نیروی هوایی ایران،ص 392

[7]صف،شهریور 1390،شماره 369،صفحات 36 الی 38

[8]فرماندهی اطلاعات وشناسایی الکترونیکی

[9]هواپیما­شناسی،جلد اول(هواپیماهای جهان شرق)،معاونت عملیات فرماندهی پدافندهوایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران،انتشارات چاپخانه نیروی هوایی جمهوریاسلامی ایران، تهران،بی تا ،صفحه (ج)همچنین مقاله «میگ 25 در جنگ ایران» منتشر شده در وبلاگ هوانورد به نشانیwww.newcoy.persianblog.ir/post/281

[10]www.en.wikipedia.org/wiki/tu-22

[11]www.en.wikipedia.org/wiki/dassault­-mirage-f1

[12]هواپیماشناسی،جلداول(هواپیماهای جهان شرق)،معاونت عملیات فرماندهی پدافندهوایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران،انتشارات چاپخانه نیروی هوایی جمهوریاسلامی ایران، تهران،بی تا ،صفحه (ج)

[13]www.en.wikipedia.org/wiki/ tomcat همچنین علی بابایی ،غلامرضا،تاریخ نیروی هوایی ایران ، صص 102 الی 107 همچنین همچنین همان منبع ص 390 همچنین  جهان­پناه،محمد حسین،مقاله اف 14 شکارچی افسانه­ای آسمان، مجله جنگ افزار،سال چهارم(1387)،شماره 46،صص 40 الی 45

[14]این بال­ها در سرعت زیاد به حالت جمع ودر سرعت کم به حالت باز در می آید.

[15]راکت وموشک­های استراتژیک جهان،جلد 6،صص 50 الی54

[16]راکت وموشک­های استراتژیک جهان،جلد 6،صص 33 الی38

[17]راکت وموشک­های استراتژیک جهان،جلد 6،ص 218

[18]- راکت و موشکهای استراتژیک جهان، جلد 7-ص156

[19]راکت و موشکهای استراتژیک جهان، جلد 6،صص 85 الی 92

[20]SEMI  AUTOMATIC  COMMANT  TOWINEOF SITE